"Një ditar i shkrujtur më vonë" është një ditar letrar shumë i godit, nga një endje sa andej-këtej në Ballkan, edhe Andrzej Stasiuk shkruan sikur po bën foto me dorë.
Bartosz mars
“Tek po kaloja me makinë nëpër Banja Lukë, e kisha mendjen te ajo. Mes rrënojave, varreve, fushave me mina. Mendoja si rri shtrirë përmbys mes Lindjes edhe Perëndimit. Dembele, përgjumur. Në ato thupra që s’thahen kurrë. Në rërë. Ajo rri gërrin hundën, bën toptha me rërë edhe ëndërron për hallin e vet. Për një martesë që do vijë, për përdhunimet që ka lënë pas, a se do iki e do mbyllet në një manastir. Në Banja Lukë e kujtoj kur bie shi, edhe unë kërkoj një dalje për nga Kroacia, nga Hungaria, se jam nisur të kthehem. E kam në mendje në Jajce, edhe e kam në mendje në Travnik. Si kthehet njeriu ndonjëherë në krahun e vet në këto thupra të përjetshme, në këto rëra të përjetshme, mbështetet në bërryl edhe i ngul sytë horizontit, ku ngrihen tundimet e qyteteve të mdhaja, rrokaqiejt që shkëlqejnë, banderolat me shenjat e bukura të kompanive të mëdha të botës edhe ku drita pasqyrohet nëpër re si djall, thyhet në një shushurimë të pamëshirshme gjuhësh të huaja, që vijnë me gjuhë të huaj, do mbytin të vjetrën edhe do shpëtojnë të renë. Për këtë e dua. Për atë shikim. Në vend që të çohet, rri shtrirë në anën e vet. Edhe i bëj be vetes që sapo të kthehem nga ky Ballkan pa shpresë, do e përshkruaj menjëherë. Kilometër pas kilometri, hektar pas hektari, komunë pas komune, duke i renditur gjithë këto emra si magji, si lutje, si litani, si arkë besëlidhjeje, shpi me flori, kullë eshtrash diku afër Malkinias, diku afër Bełżec?”
]]>